توافق جهانی کشورها برای حل بحران زباله های پلاستیکی

جامعه جهانی برای رسیدگی به موضوع مبرم آلودگی زباله های پلاستیکی و مصرف و خرید بطری پلاستیکی به صورت بی رویه، از طریق یک معاهده پیشگامانه به نام پاریس پلاس به اجماع رسیده است. این توافقنامه نوآورانه نه تنها وزن یک دستور را دارد، بلکه در مقایسه با توافقنامه آب و هوایی شناخته شده، تأثیر قوی تری نیز دارد.

گردهمایی متشکل از 175 نماینده سازمان ملل متحد

یک اثر هنری به ارتفاع 30 فوت که به‌صورت برجسته در مقابل مقر آفریقای سازمان ملل متحد در نایروبی ایستاده است، با تصویری از یک شیر آب که جریان گسترده‌ای از زباله‌های پلاستیکی را بیرون می‌ریزد، توجه را به خود جلب می‌کند و به عنوان نمایشی خیره‌کننده از سیل فزاینده پلاستیکی که سیاره ما را آلوده می‌کند، عمل می‌کند. در تالار مرکزی، یک گردهمایی متشکل از 175 نماینده سازمان ملل متحد، اقدامات رسمی اولیه را در روز چهارشنبه برای متوقف کردن جریان آغاز کردند. این کنسرسیوم به اتفاق آرا متعهد شد که بحث‌هایی را با هدف ایجاد معاهده بین‌المللی جامع افتتاحیه که برای مهار تکثیر آلودگی پلاستیک طراحی شده بود، آغاز کند - دستاوردی که به عنوان مهم‌ترین پیمان زیست‌محیطی از زمان آغاز توافق آب‌وهوای پاریس در سال 2015 ستایش شده است.

چارچوب این توافق که در هفته قبل مطرح شد، با پیش بینی رای محوری نمایندگان به دقت تعیین شده است. این طرح مسیر روشنی را برای مذاکرات قریب الوقوع معاهده که قرار است در ماه مه آغاز شود، فراهم می کند. اینگر آندرسن، رهبر برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، در سخنرانی در برابر نمایندگان، با طنین انداز گفت: "این نقطه نقطه ای از ابعاد تاریخی است."

پیش‌بینی اینکه زباله‌های پلاستیکی که اقیانوس‌های ما را غرق می‌کنند تا سال 2040 سه برابر افزایش خواهد یافت، بر فوریت رأی‌گیری اخیر تأکید می‌کند – اقدامی که برخی ممکن است استدلال کنند با زمان‌بندی بی‌عیب و نقص اجرا شده است. با این حال، نمی توان خط زمانی را زیر سوال برد. تلاش برای ایجاد یک توافق بین‌المللی با هدف مدیریت موج فزاینده زباله‌های پلاستیکی تقریباً پنج سال به طول انجامید تا به نقطه شروع اولیه برسد. این یک پرسش مرتبط را برمی انگیزد: آیا مکانیسم های عمدی تدریجی سازمان ملل می توانند به طور واقع بینانه یک راه حل مناسب برای جلوگیری از یک فاجعه زیست محیطی قریب الوقوع ابداع کنند؟

در زیر توضیحی درباره پیچیدگی‌های موجود و تفکری در مورد اینکه چرا یک معاهده جهانی الزام‌آور ممکن است امیدوارکننده‌ترین راه‌حل جهان در کاهش بحران زباله‌های پلاستیکی باشد که به‌طور بی‌توجهی از مرزهای بین‌المللی فراتر می‌رود، ارائه شده است.

یک معاهده جهانی این پتانسیل را دارد که با پرداختن مستقیم به چالش اصلی آن به عنوان راه حلی قوی برای بحران زباله های پلاستیکی عمل کند:  ملت ها را ملزم به انجام اقدامات اساسی در پاکسازی زباله های پلاستیکی خود کنند. تمایز اصلی این معاهده در ماهیت الزام آور قانونی این معاهده نهفته است، که آن را از معاهده پاریس که متکی بر تعهد داوطلبانه کشورها برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای است، متمایز می کند. این معاهده که برخی از آن به عنوان «پاریس پلاس» یاد می‌کنند، دارای قابلیت اعمال نفوذ قوی‌تر است. در اصل، یک معاهده جهانی این نوید را می دهد که کشورها را مجبور به برداشتن گام های ملموس و پایدار می کند و مرحله جدیدی از اقدام اختصاصی برای مبارزه با بحران زباله های پلاستیکی را آغاز می کند.

پیگیری سریع

آیا می توان این فرآیند را به سرعت پیگیری کرد؟

مذاکره کنندگان قصد خود را برای دستیابی به اجماع در یک بازه زمانی تعجب آور تسریع شده دو ساله نشان می دهند که سرعتی قابل توجه برای استانداردهای سازمان ملل متحد است. سازمان ملل در سال 2017 کاوش راه‌حل‌های خود را برای زباله‌های پلاستیکی آغاز کرد. در سال 2019، ایالات متحده، تولیدکننده سرانه ضایعات پلاستیکی پیشرو، به دلیل مخالفت دولت ترامپ، مانع از آغاز مذاکرات معاهده شد. با این حال، در نوامبر گذشته، ایالات متحده، همراه با فرانسه، موافقت خود را با یک معاهده الزام آور قانونی اعلام کرد. این رویکرد از کنوانسیون میناماتا الهام گرفته است، معاهده ای که برای مبارزه با آلودگی جیوه ابداع شده است، که با موفقیت در کمتر از سه سال نهایی شد. به طور قابل توجهی، جدول زمانی این معاهده زباله های پلاستیکی به طور بالقوه می تواند حتی کوتاه تر از مدت زمانی باشد که برای جعل توافق نامه رسیدگی به تغییرات آب و هوایی لازم است.

معاهده بین المللی

چرا به یک معاهده بین المللی نیاز داریم؟ آیا بسیاری از کشورها در حال حاضر به این مشکل رسیدگی نمی کنند؟

موضوع ذاتاً جهانی است و نیاز به یک راه حل جامع جهانی دارد. تخمین زده می شود که سالانه هشت میلیون تن پلاستیک به اقیانوس ها راه پیدا می کند و از آب های جهان عبور می کند. اقدامات نظارتی یک کشور نمی تواند از هجوم زباله از کشور دیگر جلوگیری کند. ممنوعیت کیسه های پلاستیکی در یک منطقه، کشورهای همسایه را از مشارکت در عملیات قاچاق سودآور باز نمی دارد. تجارت بین المللی زباله های پلاستیکی یک واقعیت است و مستلزم نیاز به توافق نامه های بین المللی است. مهمتر از همه، عدم وجود استانداردها یا سیاست های جهانی منسجم حاکم بر صنعت وجود دارد. به عنوان مثال، تعریف پلاستیک های زیست تخریب پذیر بر اساس سازنده متفاوت است. علاوه بر این، قوانین متنوعی که دیکته می‌کنند چه پلاستیک‌هایی را می‌توان بازیافت کرد، مسیریابی را گیج‌کننده است. در این میان، شرکت‌های چند ملیتی که در کشورهای متعددی فعالیت می‌کنند، با صدها مقرراتی دست و پنجه نرم می‌کنند که بر عواملی مانند طراحی محصول یا ضخامت بسته‌بندی تأثیر می‌گذارند. این شرکت‌ها به شدت از ایجاد تعاریف هماهنگ، معیارهای گزارش‌دهی و روش‌شناسی حمایت می‌کنند که شیوه‌های صنعت را ساده‌سازی می‌کند و استراتژی‌های مدیریت زباله را افزایش می‌دهد.

بررسی مشکل زباله های پلاستیکی

مشکل زباله های پلاستیکی چقدر جدی است؟

گرانش موضوع زباله های پلاستیکی غیرقابل انکار است. 40 درصد از کل پلاستیک‌های تولید شده امروزی به بسته‌بندی اختصاص داده می‌شود که بیشتر آنها در چند لحظه پس از باز شدن دور انداخته می‌شوند. در سطح جهان، تنها 9 درصد از پلاستیک ها در معرض بازیافت قرار می گیرند. هم تولید و هم ضایعات در حال افزایش هستند: از سال 1950 تا 2020، تولید پلاستیک - حاصل از سوخت های فسیلی - از حدود دو میلیون تن در سال به کمی بیش از 500 میلیون تن افزایش یافت.

پیش بینی می شود که این مسیر به سمت بالا ادامه یابد و انتظار می رود تولید تا سال 2050 به یک میلیارد تن برسد. اجماع بین دانشمندان، فعالان و مقامات منتخب در حال شکل گیری است که مهار واقعی رشد زباله های پلاستیکی کاهش تولید پلاستیک را ضروری می کند. با این حال، این صنعت دیدگاه های متفاوتی دارد.

آیا نیاز به سرپوش یا کاهش تولید پلاستیک بکر دارد؟

نه، اینطور نیست. این چارچوب همچنین شرطی برای گزارش ارقام تولید در کنار سایر آمارها را حذف کرده است. گام اولیه برای ایجاد هر گونه مقررات شامل جمع آوری داده های تولید است - جنبه ای که صنعت ترجیح می دهد از آن اجتناب کند. این چارچوب تنها یک جمله را در مورد این موضوع ارائه می‌کند و به مذاکره‌کنندگان دستور می‌دهد تا «گزارش‌دهی ملی را به صورت مناسب مشخص کنند». در حالی که دستورالعملی مؤکد نیست، اما در طول مذاکرات معاهده فضایی را برای زبان قوی‌تر فراهم می‌کند.

این چارچوب ستایش جهانی را از طرف های درگیر به دست آورده است. شورای بین‌المللی انجمن‌های شیمیایی بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن از نتیجه آن ابراز خرسندی کرد و حمایت کامل از یک توافق نامه الزام آور قانونی را اعلام کرد.

الن مک آرتور، بنیانگذار بنیاد غیرانتفاعی الن مک آرتور، از مفهوم "اقتصاد دایره ای" برای به حداقل رساندن زباله از طریق بازیافت و استفاده مجدد حمایت می کند. او توافق نامه اجباری را در پرداختن به "علل اصلی آلودگی پلاستیکی، نه فقط علائم" مهم می داند.

در جریان مجمع سازمان ملل در نایروبی، اندرسون به هیئت اطلاع داد که دستیابی به اجماع برای پیشبرد به سوی یک معاهده "چند سال پیش غیرقابل تصور بود." او حکایتی شخصی از قبل از تولدش را بازگو کرد، جایی که مادرش شنید که تاجران آمریکایی در دانمارک بلوک های رنگارنگ ساخته شده از یک ماده بدیع را به نمایش می گذاشتند و می گفت: "این پلاستیک است. این آینده است."

منبع:

BYLAURA PARKER
PUBLISHED MARCH 3, 2022
The world’s nations agree to fix the plastic waste crisis